Atlas en kaartvaardigheden.

Basis BosatlasNa de vakantie start ik met de nieuwe brugklas leerlingen in de aardrijkskunde methode Wereldwijs. Het eerste hoofdstuk gaat over het gebruik van de atlas. Ik vind het een moeilijk hoofdstuk, of eigenlijk, ik merk dat de leerlingen het een moeilijk hoofdstuk vinden. Dit is voor mij reden geweest om tijdens mijn deeltijd aardrijkskunde opleiding, dit hoofdstuk aan te pakken en met hulp van bronnen op internet een geheel eigen opdracht te maken. Toch merkte ik dat ook die opdracht niet het gewenste effect had: leerlingen oefenen hun atlas vaardigheden zodat ze hier het hele jaar profijt van hebben. De leerlingen vonden het erg moeilijk om te werken met de atlas, iets opzoeken was lastig, antwoorden formuleren is lastig.
Nu is mijn vraag: hoe komt het dat het moeilijk is? hebben de leerlingen op de basisschool niet geleerd hoe ze met een atlas moeten werken? 
In de kerndoelen lees ik dat dit wel het geval zou moeten zijn: kerndoel 50 van het onderdeel ruimte geeft aan
de leerlingen leren omgaan met kaart en atlas, beheersen de basistopografie van Nederland, Europa en de rest van de wereld en ontwikkelen een eigentijds geografisch wereldbeeld.
ook wordt er gesproken over vaardigheidsdoelen, informatie kunnen opzoeken wordt hier nadrukkelijk genoemd. Verder nog een psychomotorisch vaardigheidsdoel is dat een leerling zelfstandig gegevens kan op zoeken op een computer of in de atlas.
leerlijn kaartvaardigheden
leerlijn kaartvaardigheden
Volgens deze leerlijn krijgen kinderen in groep 8 de atlas aangeboden en mag ik er als brugklas docent vanuit gaan dat de leerlingen in de atlas gebruik kunnen maken van de volgende informatiebronnen: statistiek/trefwoordenregister/register voor topografische namen/landenregister/bladwijzer/algemene inhoud. Toch merk ik dat deze vaardigheden niet bij alle leerlingen goed ingebakken zijn, wat zeg ik, veel leerlingen kunnen deze vaardigheden nog niet zelfstandig uitoefenen. Dan kan ik nadenken over mogelijke oorzaken: ze hebben het niet aangeboden gekregen op de basisschool (wat heel goed kan omdat er soms andere keuzes gemaakt moeten worden) of de leerlingen hebben het wel aangeboden gekregen maar ze hebben het niet opgepikt. 2 mogelijke oorzaken die ook 2 verschillende oplossingen met zich mee brengen, opnieuw aanbieden of orthodidactisch aanbieden. Ook deze oplossingen brengen weer vragen met zich mee. Want wat wil ik eigenlijk dat ze kunnen/leren? Moeten ze zelfstandig kunnen werken met de atlas? Helpt het hen om een stappenkaart te maken, of neem ik ze dan teveel aan de hand? Wil ik dat ze informatie uit de atlas kunnen verwerken of houd ik het op het niveau dat ik aangeef op welke bladzijde ze de kaart vinden die ze nodig hebben en daar informatie van kunnen lezen.
Als test heb ik in de laatste periode van afgelopen schooljaar een opdrachtenblad gemaakt waarbij ik telkens aangaf op welke kaarten de kinderen antwoorden konden vinden. De kinderen vonden deze manier van werken erg prettig. De leerlingen bij mij op school hebben een diagnose van het een of ander, of het een en het ander, maakt niet uit welke diagnose maar oriëntatie in de opdracht is een aandachtspunt bij verschillende stoornissen. Als oriëntatie in de opdracht al een probleem is, wie ben ik dan om de leerlingen te kwellen met onduidelijke atlasopdrachten waar ze gefrustreerd van raken?
Je ziet, ik weet het allemaal niet zo, tips en reacties zijn dan ook van harte welkom!
Delen? Ja dat kan:
Dit bericht is geplaatst in Algemeen met tags , , . Bookmark de permalink.

6 reacties op Atlas en kaartvaardigheden.

  1. Wierstra Wierstra says:

    Heb je gamification geprobeerd?

    Misschien valt daar nog wat winst te halen.

    Een leuk voor de coördinaten is het maken van een Twister: “Coördinatentwister”.

    Je legt een kaart op de grond en laat de leerlingen daarop twister spelen waarbij de opdracht niet wordt aangegeven in coördinaten. Dus: ‘linker voet op 30 graden NB en 80 graden OL’.

    Succes met je zoektocht Rhea !

  2. Joanneke says:

    Ik heb zelf erg veel last gehad van mijn methode van aardrijkskundeonderwijs op de basisschool. Ik kreeg keurig alle plaatsnamen aangeleerd die belangrijk zijn, maar kreeg altijd maar een stukje van de kaart te zien. Zo wist ik heel goed dat Apeldoorn, Arnhem en Nijmegen onder elkaar lagen, maar had er geen idee van waar ze precies in Nederland lagen. De plaatjes waren heel abstract voor mij, ik had er geen idee van welke stad ik precies uit mijn hoofd leerde en waarom het relevant was om dit te doen.
    Ik hoorde later een idee waarmee het een stuk interessanter had kunnen zijn. Laat leerlingen een dagje naar een willekeurige attractie in Nederland (of waar ook ter wereld) plannen. Welke snelwegen komen ze langs en welke steden kunnen ze onderweg als orriëntatiepunt gebruiken?
    Natuurlijk is de atlas voor veel meer bedoeld dan alleen het leren van plaatsen. Maar wellicht heb je toch iets aan mijn reactie.

  3. Rhea Flohr says:

    Bedankt voor jullie reacties. Gamification is voor mij nog een beetje een onduidelijk begrip, ik heb er niet zo’n voorstelling van, moeten we het dus nog meer eens over hebben.
    @joanneke, wat een top-idee over het plannen van een reisje ergens naar toe en dan bekijken welke herkenningspunten er zijn onderweg en welke wegen te gebruiken! Daar kan ik zeker iets mee! Bedankt!

  4. Linus says:

    Je mag er niet van uitgaan dat ze geleerd hebben om met een atlas te werken. Op de basisschool van mijn kinderen hebben ze M.I. meervoudige intelligentie. Dan krijg je geen standaard vakken zoals AK GES BIO

  5. Mohamed says:

    Goed maar niet wat ik zocht ps hentai

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *